Słodzone napoje w dzieciństwie mogą zwiększać ryzyko nadciśnienia tętniczego w dorosłości

Duże, długoterminowe badanie kohortowe prowadzone przez naukowców z University of Toronto i Harvard University wskazuje, że regularne spożywanie w dzieciństwie napojów słodzonych cukrem oraz większych ilości soków owocowych może wiązać się z wyższym ryzykiem rozwoju nadciśnienia tętniczego w późniejszym życiu. Wyniki opublikowane w czasopiśmie Circulation podkreślają znaczenie wczesnych nawyków żywieniowych i różnic między fruktozą spożywaną w owocach a fruktozą dostarczaną w postaci płynnej.

W artykule:

• Jak dziecięce nawyki żywieniowe wpływają na ryzyko nadciśnienia w dorosłości
• Dlaczego napoje słodzone cukrem są szczególnie problematyczne
• Jaką rolę odgrywają soki owocowe i napoje sportowe
• Czym różni się fruktoza z owoców od fruktozy w napojach
• Jakie zamienniki napojów słodzonych wiązały się z niższym ryzykiem
• Jak wyniki badania mogą wpłynąć na zalecenia żywieniowe dla dzieci

Duże, długoterminowe badanie prowadzone przez naukowców z University of Toronto i Harvard University dostarcza mocnych danych wskazujących, że dzieci spożywające napoje słodzone cukrem oraz soki owocowe mogą mieć większe ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego w późniejszym życiu.

Badanie opublikowane w czasopiśmie Circulation sugeruje, że wzorce żywieniowe kształtowane już w dzieciństwie mogą mieć istotne konsekwencje zdrowotne w dorosłości. Wyniki mogą również wzmocnić zalecenia dotyczące ograniczania spożycia fruktozy, zwłaszcza w postaci płynnej.

„To badanie pokazuje, że nasze nawyki, dieta i styl życia we wczesnych latach mają znaczenie dla rozwoju nadciśnienia tętniczego oraz innych kardiometabolicznych czynników ryzyka w późniejszym życiu” – mówi Vasanti Malik, associate professor w Department of Nutritional Sciences, Temerty Faculty of Medicine, University of Toronto, główna badaczka projektu. „Pokazuje również, że źródło i forma spożywanego cukru są naprawdę ważne. Powinniśmy koncentrować się na ograniczaniu płynnych źródeł cukru w diecie i zastępowaniu ich całymi owocami”.

Nadciśnienie coraz częściej pojawia się wcześniej w życiu

Nadciśnienie tętnicze, czyli przewlekle podwyższone ciśnienie krwi, zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i powiązanych powikłań. Częstość występowania nadciśnienia rośnie na świecie, a badacze obserwują, że problem ten pojawia się coraz wcześniej. Jednocześnie nadciśnieniu można w wielu przypadkach zapobiegać lub je kontrolować poprzez modyfikację stylu życia, w tym zdrowszą dietę.

Wcześniejsze badania sugerowały związek między nadmiernym spożyciem cukrów, szczególnie fruktozy, a ryzykiem chorób kardiometabolicznych. W nowej analizie naukowcy wykorzystali jednak dane podłużne z badania Growing Up Today Study (GUTS), co pozwoliło porównać długoterminowe skutki spożywania różnych źródeł fruktozy: napojów słodzonych cukrem, soków owocowych i całych owoców.

Badanie GUTS objęło ponad 25 tysięcy uczestników

Growing Up Today Study to trwające badanie kohortowe obejmujące ponad 25 000 uczestników. Dane dotyczące diety, stylu życia i stanu zdrowia zbierano regularnie od momentu, gdy uczestnicy mieli od 9 do 16 lat. Obserwacja trwała niemal 25 lat.

W badaniu prowadzonym przez Vasanti Malik i jej współpracowników, którego pierwszą autorką była doktorantka Michelle Nguyen, około 6% uczestników zgłosiło rozpoznanie nadciśnienia tętniczego. Mediana wieku w momencie wystąpienia nadciśnienia wynosiła 36 lat.

Analiza wykazała, że całkowite spożycie fruktozy nie było związane z ryzykiem nadciśnienia. Istotny okazał się natomiast rodzaj produktu, z którego fruktoza pochodziła. Wyższe spożycie napojów słodzonych cukrem było istotnie związane z większym ryzykiem nadciśnienia tętniczego, a ryzyko rosło wraz z każdą dodatkową porcją dziennie.

Soki owocowe i napoje sportowe wymagają ostrożniejszej oceny

Zależność dotycząca soków owocowych była bardziej złożona. Przy niskim spożyciu obserwowano pewne korzystne związki, natomiast większe ilości soków wiązały się ze zwiększonym ryzykiem nadciśnienia tętniczego.

Badanie osobno analizowało również spożycie napojów sportowych. Vasanti Malik zwraca uwagę, że napoje te często korzystają z tzw. aureoli zdrowotnej, ponieważ kojarzą się ze sportem i aktywnością fizyczną. W rzeczywistości jednak w badaniu były silnie związane ze zwiększonym ryzykiem nadciśnienia, dlatego – zdaniem badaczki – powinny być wyraźniej uwzględniane w zaleceniach żywieniowych.

Całe owoce nie zwiększały ryzyka nadciśnienia

Istotnym wynikiem analizy było to, że spożywanie całych owoców nie wiązało się z wyższym ryzykiem nadciśnienia tętniczego, mimo że owoce również zawierają fruktozę. Co więcej, zastąpienie jednej dziennej porcji napoju słodzonego cukrem całymi owocami, mlekiem lub wodą, a także zastąpienie jednej dziennej porcji soku owocowego całymi owocami, wiązało się z niższym ryzykiem nadciśnienia.

Malik podkreśla, że chociaż owoce, soki owocowe i napoje słodzone cukrem zawierają fruktozę, różnice w ryzyku prawdopodobnie wynikają z odmiennego składu odżywczego i efektów metabolicznych tych produktów.

„Całe owoce zawierają błonnik i wiele składników odżywczych niezbędnych w zdrowej diecie, a nie tylko fruktozę” – mówi Malik, która jest również badaczką w U of T’s Joannah & Brian Lawson Centre for Child Nutrition. „Źródło i forma cukru mają znaczenie dla ryzyka nadciśnienia. Musimy myśleć o całym produkcie żywnościowym, a nie tylko o pojedynczym składniku odżywczym”.

Wyniki wzmacniają zalecenia ograniczania płynnych źródeł cukru

Zdaniem badaczki wyniki pracy potwierdzają, że zalecenia żywieniowe powinny zachęcać dzieci do spożywania całych owoców, jednocześnie ograniczając fruktozę w postaci płynnej już od najmłodszych lat.

„Spożycie cukru jest tylko jednym z aspektów diety, dlatego ważne jest także zwracanie uwagi na inne elementy żywienia i ogólnie zdrowy styl życia” – zaznacza Malik. „Ta praca naprawdę podkreśla, że rozwijanie zdrowych wzorców w dzieciństwie i utrzymywanie ich przez lata ma znaczenie dla zdrowia w późniejszym życiu”.

Badanie zostało wsparte przez U.S. National Institutes of Health.

Źródło: Circulation, Consumption of Fructose-Containing Food and Beverage Sources in Childhood Through to Adulthood and Risk of Hypertension: A Prospective Cohort Study.
DOI: https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.125.077666