Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Helsińskim wykazało, że częściowe zastąpienie czerwonego i przetworzonego mięsa produktami na bazie grochu i bobu prowadzi do obniżenia całkowitego i „złego” cholesterolu LDL u mężczyzn oraz sprzyja redukcji masy ciała.
Mężczyźni przeciętnie spożywają znacznie więcej czerwonego i przetworzonego mięsa niż zalecają normy, a także więcej niż kobiety. Rośliny strączkowe, dzięki wysokiej wartości odżywczej, dobrze nadają się do zastępowania mięsa, choć naturalnie nie zawierają witaminy B12, występującej wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego.
Projekt BeanMan – przebieg badania
W badaniu BeanMan 102 mężczyzn w wieku produkcyjnym podzielono na dwie grupy. Przez sześć tygodni:
- jedna grupa spożywała 760 g czerwonego i przetworzonego mięsa tygodniowo (ok. 25% całkowitego białka w diecie),
- druga grupa zastępowała część mięsa produktami na bazie grochu i bobu (20% całkowitego białka), ograniczając mięso do 200 g tygodniowo (ok. 5% całkowitego białka).
Mięso obejmowało wołowinę i wieprzowinę, a do przetworzonych produktów zaliczano kiełbasy i wędliny. Poza dostarczonymi przez badaczy produktami uczestnicy jedli swoją standardową dietę.
Wyniki dotyczące masy ciała i cholesterolu
Uczestnicy z grupy spożywającej rośliny strączkowe schudli średnio 1 kg, podczas gdy osoby pozostające przy mięsie zredukowały masę ciała jedynie o 300 g. Obserwowano także wyraźny spadek cholesterolu całkowitego i frakcji LDL, co zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2.
Badacze przewidywali poprawę profilu lipidowego, jednak utrata masy ciała była zaskoczeniem. Profesor Anne-Maria Pajari, kierująca projektem, podkreśla, że uczestników nie zachęcano do odchudzania – mieli oni kontynuować dotychczasową dietę z wyjątkiem produktów dostarczonych do badania.
Stan odżywienia i mikroskładniki
Mimo mniejszego spożycia witaminy B12 w grupie strączkowej, jej poziom w organizmie uczestników pozostał w granicach bezpieczeństwa. Ponadto obserwowano wyższe spożycie żelaza, a poziom jodu nie różnił się między grupami.
Zdaniem prof. Pajari częściowe ograniczenie mięsa nie zagraża krótkoterminowo podaży kluczowych składników odżywczych, jeśli dieta pozostaje mieszana. Wskazała jednak na potrzebę dalszych badań dotyczących długofalowych skutków diety roślinnej, szczególnie u dzieci i osób starszych.
Możliwości praktyczne
Uczestnicy dobrze radzili sobie z nowym sposobem odżywiania, m.in. dzięki prostym w przygotowaniu produktom i przepisom udostępnionym przez zespół badawczy. Wyniki sugerują, że umiarkowana zmiana diety w kierunku bardziej zrównoważonej – opartej na grochu, bobie czy soczewicy – jest możliwa dla większości osób i może przynieść znaczące korzyści zdrowotne.
Kontekst projektu
Badanie BeanMan było częścią interdyscyplinarnego projektu Leg4Life (Legumes for Sustainable Food System and Healthy Life), finansowanego przez Strategic Research Council przy Fińskiej Radzie ds. Badań Naukowych. Wcześniejsze wyniki wykazały, że większe spożycie strączków i mniejsze mięsa nie zagraża zdrowiu kości ani podaży aminokwasów. Wyniki dotyczące zdrowia jelit zostaną opublikowane w późniejszym czasie.
Źródło: European Journal of Nutrition
DOI: http://dx.doi.org/10.1007/s00394-025-03783-x
