Pseudonauka, zdrowie i medycyna – jakie są skutki złudnych przekonań?
Badanie przeanalizowało wpływ, jaki złudne przekonania mogą wywierać na nasze zachowania zdrowotne oraz praktyki zdrowotne. Wyniki wykazały, że im silniejsze przekonanie w pseudonaukowe idee, tym większa nieufność wobec medycyny konwencjonalnej oraz większa tendencja do poszukiwania niesprawdzonych terapii, co może stanowić zagrożenie dla zdrowia i dobrostanu.
Nasze przekonania na temat zdrowia często nieświadomie kształtują decyzje, które podejmujemy każdego dnia. Jednak nie wszystkie z tych przekonań mają solidne podstawy naukowe. Niektóre, choć kierowane dobrą intencją, są złudnymi przekonaniami na temat zdrowia – błędnymi przekonaniami, które mogą oddalać nas od skutecznych praktyk, a kierować ku wyborom zagrażającym zdrowiu.
Przykładem może być medycyna komplementarna i alternatywna (CAM), której praktyki niekiedy zapewniają dobrostan i ulgę, bez szkodliwych skutków. Jednak powszechne odrzucanie podejść opartych na dowodach naukowych może wiązać się z poważnym ryzykiem zdrowotnym.
Aby zrozumieć, jak złudne przekonania zdrowotne wpływają na korzystanie z opieki zdrowotnej oraz na przyjmowanie zachowań zalecanych przez naukę, zespół badaczy pod kierunkiem Andrew Denovana, przy wsparciu Fundacji BIAL, przeprowadził badanie z udziałem 1507 osób, wykorzystując modele statystyczne.
W artykule pt. „The relationship between illusory health beliefs, recommended health behaviours, and complementary and alternative medicine: An investigation across multiple time points”, opublikowanym w maju w czasopiśmie naukowym Behavioral Sciences, badacze z Liverpool John Moores University oraz Manchester Metropolitan University (Wielka Brytania) opisali, jak analizowali przestrzeganie zaleceń dotyczących zdrowego stylu życia (np. styl życia, szczepienia) oraz zaufanie do profesjonalistów medycznych w odniesieniu do korzystania z CAM.
Wyniki ujawniły wyraźny wzorzec: im silniejsze przekonanie w idee pseudonaukowe, tym większa nieufność wobec medycyny konwencjonalnej i tym większa skłonność do poszukiwania niesprawdzonych terapii. Badanie wykazało również, że pewne czynniki mogą zmniejszać lub nawet tłumić siłę tego wzorca. Dotyczy to m.in. wysokiej wartości przypisywanej nauce oraz poczucia kontroli nad własnym zdrowiem (tzw. wewnętrznego umiejscowienia kontroli), które wiąże się z bardziej świadomymi decyzjami, lepszym przestrzeganiem zaleceń zdrowotnych, większym zaufaniem do profesjonalistów medycznych oraz krytycznym podejściem do praktyk pseudonaukowych.
– Należy pamiętać, że choć niektóre podejścia CAM mogą stanowić wartość komplementarną, zwłaszcza w kontekście opieki paliatywnej, odrzucanie medycyny konwencjonalnej opartej na dowodach naukowych może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak niechęć do szczepień czy opóźnione rozpoznanie istotnych chorób – podkreśla Andrew Denovan.
– To było pierwsze badanie analizujące predykcyjne i pośredniczące zależności między złudnymi przekonaniami zdrowotnymi a wynikami zdrowotnymi – podkreśla badacz, zaznaczając, że zrozumienie tych zależności jest kluczowym krokiem w kierunku wzmacniania kompetencji zdrowotnych oraz wspierania rzeczywiście świadomych wyborów.
Źródło: Behavioral Sciences
DOI: https://doi.org/10.3390/bs15050614
