Badania nad tzw. Niebieskimi Strefami – regionami świata, w których ludzie żyją najdłużej – wskazują, że poczucie sensu życia wydłuża życie. Teraz naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis udowodnili, że może ono przynosić dodatkową korzyść w starszym wieku: zmniejszać ryzyko rozwoju demencji.
Nowe badanie, opublikowane w The American Journal of Geriatric Psychiatry, objęło ponad 13 tysięcy osób w wieku 45 lat i starszych, obserwowanych nawet przez 15 lat.
Okazało się, że osoby, które deklarowały wyższe poczucie sensu życia, były o około 28% mniej narażone na rozwój zaburzeń poznawczych – od łagodnych upośledzeń po demencję. Efekt ochronny był widoczny w różnych grupach rasowych i etnicznych i pozostawał istotny także po uwzględnieniu czynników takich jak wykształcenie, depresja czy obecność genu APOE4 – znanego czynnika ryzyka choroby Alzheimera.
Poczucie celu a odporność mózgu
„Nasze wyniki pokazują, że poczucie sensu życia pomaga mózgowi zachować odporność wraz z wiekiem” – wyjaśnia prof. Aliza Wingo, współautorka badania z UC Davis. – „Nawet u osób obciążonych genetycznie ryzykiem choroby Alzheimera, poczucie sensu wiązało się z późniejszym początkiem choroby i mniejszym prawdopodobieństwem jej rozwoju”.
Uczestników nie pytano o konkretne działania nadające życiu sens. Wcześniejsze badania nad starzeniem wskazują jednak, że źródłem poczucia celu mogą być m.in.:
- relacje rodzinne i społeczne,
- praca zawodowa lub wolontariat,
- duchowość i praktyki religijne,
- cele osobiste i rozwój,
- pomoc innym.
Opóźnianie spadku funkcji poznawczych
Autorzy badania wykazali także, że u osób z wyższym poczuciem sensu objawy upośledzenia funkcji poznawczych pojawiały się później niż u osób z niższym poziomem celu. Średnie opóźnienie było niewielkie – około 1,4 miesiąca w okresie ośmiu lat – ale istotne w porównaniu do efektów obecnych terapii.
„Podczas gdy leki, takie jak lekanemab czy donanemab, mogą nieznacznie spowolnić objawy choroby Alzheimera, niosą one ryzyko działań niepożądanych i są kosztowne. Poczucie sensu życia jest darmowe, bezpieczne i dostępne” – zaznacza dr Nicholas C. Howard, pierwszy autor publikacji.
Metody badania i ograniczenia
Wszyscy uczestnicy rozpoczynali badanie z prawidłowym funkcjonowaniem poznawczym. Poczucie sensu oceniano za pomocą 7-punktowego kwestionariusza Ryff dotyczącego dobrostanu psychologicznego, a funkcje poznawcze monitorowano co dwa lata testem telefonicznym.
Badanie miało liczne mocne strony, m.in. dużą grupę badanych. Jednakże jego ograniczeniem jest fakt, że stwierdzono jedynie korelację, a nie bezpośrednią przyczynowość.
Dobrostan psychiczny w zdrowym starzeniu
Zdaniem autorów wyniki potwierdzają, że dobrostan psychiczny odgrywa istotną rolę w zdrowym starzeniu. „Ekscytujące w tych wynikach jest to, że ludzie mogą niejako ‘myśleć się’ do lepszego zdrowia. Poczucie sensu to coś, co można pielęgnować – nigdy nie jest za wcześnie ani za późno, aby zastanowić się, co nadaje życiu znaczenie” – podsumowuje prof. Thomas Wingo, współautor i neurolog z UC Davis Health.
Źródło: The American Journal of Geriatric Psychiatry, Life Purpose Lowers Risk for Cognitive Impairment in a United States Population-Based Cohort
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jagp.2025.05.009
