Nowy przegląd przygotowany przez Zespół ds. Rehabilitacji Międzynarodowej Fundacji Osteoporozy (IOF) wskazuje na ogromny wpływ stylu życia – a w szczególności aktywności fizycznej oraz zachowań siedzących – na zdrowie układu kostnego na przestrzeni całego życia człowieka.
Ćwiczenia fizyczne od dawna uznawane są za istotny czynnik wzmacniający kości i zmniejszający ryzyko złamań. Najnowsze dane pokazują jednak, że długotrwałe siedzenie i brak aktywności mogą być równie szkodliwe dla zdrowia szkieletu, nawet u osób, które regularnie podejmują wysiłek fizyczny.
Praca „The Impact of Sedentary Behavior and Physical Activity on Bone Health: A Narrative Review from the Rehabilitation Working Group of the International Osteoporosis Foundation” syntetyzuje wyniki badań epidemiologicznych, systematycznych przeglądów i metaanaliz, analizując wpływ aktywności fizycznej oraz zachowań sedentarnych na gęstość mineralną kości (BMD) oraz ryzyko złamań w różnych grupach wiekowych – od dzieci i młodzieży po osoby starsze.
Najważniejsze wnioski
- Aktywność fizyczna, szczególnie ćwiczenia obciążeniowe i trening oporowy, poprawiają gęstość mineralną kości i redukują ryzyko złamań w populacjach młodszych i starszych.
- Zachowania sedentaryjne – niezależnie od ogólnego poziomu aktywności – negatywnie wpływają na zdrowie kości, zwiększając ryzyko złamań, zwłaszcza u osób kruchych lub przedkruchych.
- Nawet aktywność o lekkiej intensywności może przynosić wymierne korzyści, jeśli zastępuje czas spędzony w bezruchu, szczególnie u osób starszych i kobiet po menopauzie.
- Wczesne i stałe promowanie aktywności fizycznej, zgodne z wytycznymi WHO, stanowi skuteczną strategię w utrzymaniu zdrowia szkieletu i profilaktyce osteoporotycznych złamań.
Autorzy podkreślają, że zarówno aktywność fizyczna, jak i unikanie długotrwałego siedzenia są niezależnymi, modyfikowalnymi czynnikami wpływającymi na zdrowie szkieletu. Dlatego praktyka kliniczna oraz polityka zdrowotna powinny obejmować działania w obu obszarach – nie tylko promując aktywność, ale także systemowo ograniczając zachowania sedentaryjne.
Profesor Olivier Bruyère, współprzewodniczący IOF Rehabilitation Working Group i główny autor publikacji, zaznacza:
„To przeglądowe opracowanie niesie ważne przesłanie: zdrowie kości zależy nie tylko od regularnej aktywności fizycznej, ale również od ograniczania czasu spędzanego w bezruchu. U dzieci i młodzieży zbyt długie siedzenie może hamować rozwój kości, a u dorosłych i osób starszych przyspieszać ich utratę i zwiększać ryzyko złamań. Co istotne, nawet lekka codzienna aktywność – jak spacer – może przynieść wymierne korzyści, szczególnie w przypadku osób starszych i kobiet po menopauzie.”
Profesorowie Nicholas Harvey (prezydent IOF) oraz Eugene McCloskey (przewodniczący IOF CSA) podkreślają natomiast znaczenie badań dla praktyki klinicznej i polityki zdrowotnej:
„Wyniki badań wskazują na konieczność wczesnych interwencji oraz stałej promocji aktywności fizycznej przez całe życie, zgodnie z zaleceniami WHO. Wzywamy rządy, pracowników ochrony zdrowia i decydentów do wdrożenia kompleksowych strategii zdrowia publicznego, które nie tylko będą wspierały aktywność, ale także systemowo ograniczały czas spędzany w bezruchu, aby zapewnić zdrowie szkieletu i zapobiegać złamaniom w całej populacji.”
Źródło: Calcified Tissue International, The Impact of Sedentary Behavior and Physical Activity on Bone Health: A Narrative Review from the Rehabilitation Working Group of the International Osteoporosis Foundation
DOI: https://doi.org/10.1007/s00223-025-01421-6
