Nowe badanie z udziałem Niemieckiego Centrum Badań nad Cukrzycą (DZD) dostarcza mocnych dowodów na to, że napoje słodzone cukrem wpływają nie tylko na zdrowie metaboliczne, ale również psychiczne – szczególnie u kobiet. Mechanizmem pośredniczącym okazuje się wrażliwe mikrobiom jelitowy.
Regularne spożywanie napojów słodzonych wiąże się od dawna ze zwiększonym ryzykiem otyłości, cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów. Coraz więcej dowodów wskazuje jednak, że softdrinki mogą także oddziaływać na zdrowie psychiczne. Dotychczas brakowało jasnych danych dotyczących bezpośredniego związku z depresją i biologicznych mechanizmów tego efektu.
Softdrinki a ryzyko depresji
Analiza danych z kohorty Marburg-Münster Affective Cohort (MACS) obejmującej 932 dorosłych (405 osób z dużą depresją i 527 zdrowych kontrolnych) wykazała wyraźny związek między spożywaniem napojów słodzonych a rozpoznaniem depresji oraz nasileniem objawów. Szczególnie istotne wyniki uzyskano u kobiet – wysokie spożycie softdrinków wiązało się u nich ze wzrostem ryzyka depresji o 17% (OR 1,167) i cięższym przebiegiem objawów.
Mikrobiom jako ogniwo pośrednie
U kobiet pijących regularnie słodzone napoje stwierdzono zwiększoną liczebność bakterii Eggerthella w jelitach. Mikroorganizm ten był już wcześniej łączony z depresją, ale obecne badanie dostarcza pierwszych przekonujących dowodów na jego potencjalną rolę jako „biologicznego mostu” pomiędzy konsumpcją softdrinków a rozwojem objawów depresyjnych.
Napoje gazowane zawierają nie tylko glukozę i fruktozę, ale także liczne dodatki, w tym konserwanty i sztuczne słodziki. Taka kombinacja zaburza równowagę mikrobiomu, sprzyjając bakteriom prozapalnym i redukując produkcję ochronnych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Badania na zwierzętach potwierdzają, że tego typu zmiany nasilają procesy zapalne w układzie nerwowym i potęgują zachowania depresyjne.
Efekt zależny od płci
Co istotne, u mężczyzn nie stwierdzono podobnych zmian ani wzrostu liczby bakterii Eggerthella, ani związku z objawami depresyjnymi. Dlaczego efekt ogranicza się do kobiet – pozostaje niewyjaśnione. Badacze wskazują na możliwe różnice hormonalne lub odmienne reakcje układu odpornościowego.
Mikrobiom jako cel terapii
Zdaniem autorek i autorów badania wyniki te otwierają nowe perspektywy dla profilaktyki i leczenia depresji. Ukierunkowane interwencje dietetyczne czy probiotyczne mogłyby stanowić skuteczną strategię łagodzenia objawów choroby. Eksperci podkreślają też znaczenie uwzględniania wpływu diety na zdrowie psychiczne w programach edukacyjnych, prewencyjnych i klinicznych.
„Już niewielkie zmiany w nawykach żywieniowych mogą mieć duży wpływ – zwłaszcza biorąc pod uwagę powszechność spożycia softdrinków” – podsumowuje dr Sharmili Edwin Thanarajah.
Źródło: JAMA Psychiatry, „The bitter taste of sweet drinks: Increased consumption of soft drinks is linked to depression via gut microbiota alterations”
DOI: 10.1001/jamapsychiatry.2025.2579
