Jak pandemia COVID-19 wpłynęła na rodziców i młodzież

Pandemia COVID-19 wywróciła do góry nogami życie jednostek i całych społeczności na całym świecie. Izolacja społeczna, nakazy sanitarne, choroba i trudności ekonomiczne odcisnęły piętno na dobrostanie rodzin i dzieci. Jednocześnie niektóre osoby potrafiły odnaleźć pozytywne aspekty tego trudnego okresu. Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Illinois w Urbana-Champaign analizuje wpływ pandemii na młodzież i rodziców z rejonu Środkowego Zachodu USA. Wnioski z badania mogą przyczynić się do lepszego kształtowania przyszłych działań w zakresie zdrowia publicznego i polityki społecznej.

– Chcieliśmy poznać realne doświadczenia różnych grup społecznych w czasie pandemii COVID-19, w szczególności rodzin i dzieci. Naszym celem było podejście wolne od uprzedzeń i założeń, by usłyszeć, co ludzi niepokoi i co daje im poczucie wartości i radości – powiedziała główna autorka badania, prof. Jacinda K. Dariotis z Katedry Rozwoju Człowieka i Studiów nad Rodziną oraz dyrektorka Family Resiliency Center (FRC) przy Uniwersytecie Illinois.

Współautorka badania, dr Rebecca Smith z College of Veterinary Medicine, zaznaczyła: – W czasie epidemii zazwyczaj badamy transmisję choroby lub skutki ekonomiczne. Tymczasem równie ważne są ludzkie doświadczenia. Dokumentujemy lekcje, które pomogą w przyszłości.

Tematy przewodnie badania

Pod koniec pandemii, w 2022 roku, badacze przeprowadzili ankiety wśród rodziców nastolatków w wieku 12–17 lat oraz samych młodych ludzi. Pytania dotyczyły zmian, jakie zaobserwowali rodzice u swoich dzieci i jakie opisała młodzież w odniesieniu do siebie samych. Na podstawie odpowiedzi 479 uczestników wyodrębniono dziewięć głównych tematów.

Jednym z pierwszych wątków była dojrzałość i rozwój osobisty. Niektórzy rodzice zauważali, że ich dzieci dojrzewały szybciej, wykazywały większą empatię, samodzielność i gotowość do podejmowania odpowiedzialności. Młodzież również wskazywała na wzrost pewności siebie i poczucia własnej wartości, choć część z nich czuła presję szybszego dorastania.

Z drugiej strony, część rodziców informowała o opóźnieniach rozwojowych, zwłaszcza w zakresie mowy i socjalizacji wśród młodszych dzieci pozbawionych kontaktu z rówieśnikami w żłobkach czy przedszkolach.

Pandemia wywołała szeroko rozpowszechniony lęk i smutek, zarówno u dorosłych, jak i u młodzieży. Szczególnie dotkliwe było to w przypadku nastolatków i matek małych dzieci. – Słyszeliśmy również o kobietach w ciąży, dla których izolacja, zdalne wizyty lekarskie i brak wsparcia ze strony bliskich były źródłem głębokiego smutku – podkreśliła współautorka, dr Dana Eldreth z FRC.

Uczestnicy badania doświadczali żałoby na różne sposoby – nie tylko w związku ze śmiercią bliskich, ale także utratą relacji społecznych i ważnych momentów, takich jak uroczystości ukończenia szkoły czy urodziny. Zdaniem Dariotis, ludzie są istotami społecznymi, a te straty miały głęboki, długoterminowy wpływ.

Pandemia zmieniła również dynamikę rodzinną i priorytety. Niektóre rodziny ceniły sobie wspólny czas i rozwijanie nowych aktywności, jednak dla wielu zwiększyło to stres i konflikty, zwłaszcza w przypadku konieczności łączenia pracy zawodowej z opieką nad dziećmi.

Respondenci opisywali także napięcia wynikające z różnic poglądów na temat szczepień czy obostrzeń pandemicznych, co prowadziło do zerwania relacji z członkami rodziny, przyjaciółmi czy współpracownikami.

Wiele osób rozwinęło własne strategie radzenia sobie z trudnymi emocjami – od terapii i farmakoterapii po niezdrowe sposoby, takie jak nadużywanie substancji psychoaktywnych czy kompulsywna gra w gry komputerowe.

Zdalne nauczanie obciążyło rodziny – rodzice musieli przejąć nowe obowiązki, zmieniać domową organizację dnia i przystosować się do nowej technologii. Wzmocniło to także istniejące nierówności w dostępie do internetu i edukacji.

Obostrzenia pandemiczne wywoływały różne reakcje. Część osób czuła ulgę dzięki dostępności szczepień i maseczek, inne odczuwały naruszenie wolności osobistej i nieufność wobec instytucji publicznych.

Wnioski i rekomendacje

Chociaż doświadczenia rodzin w czasie pandemii były zróżnicowane, autorzy badania podkreślają konieczność uhonorowania tych przeżyć i lepszego zrozumienia wartości, które się za nimi kryją.

– Jedną z najważniejszych lekcji dla zdrowia publicznego jest to, że nie ma uniwersalnych rozwiązań. Potrzebujemy zindywidualizowanego podejścia, opartego na słuchaniu ludzi bez oceniania – stwierdziła dr Smith.

W przypadku osób krytycznych wobec masek i szczepień nie wystarczy dostarczać więcej informacji. Kluczowe jest odbudowanie zaufania i relacji, co jest trudniejsze, ale skuteczniejsze. Proces ten zaczyna się od uznania doświadczeń ludzi za ich prawdę.

Większość uczestników wskazywała zarówno trudne, jak i pozytywne aspekty pandemii. Osoby dysponujące zasobami i strukturą wsparcia radziły sobie lepiej. Natomiast pracownicy sektora kluczowego czy osoby, które straciły pracę, znalazły się w trudniejszej sytuacji. Pandemia pogłębiła wcześniej istniejące nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej, edukacji i stabilnego zatrudnienia.

– Jeśli w przyszłości nastąpi kolejna pandemia, musimy wierzyć w odporność ludzi, ale też zapewnić im realne wsparcie i infrastrukturę, która umożliwi im przetrwanie i rozwój – podsumowała Dariotis.

Źródło: American Journal of Qualitative Research, “Covid Was a Worldwide Pandemic That Caused Trauma for Everyone… There Were Also ‘Silver-linings’” – Adult and Youth Qualitative Perspectives
DOI: http://dx.doi.org/10.29333/ajqr/16281