W dwóch nowych badaniach naukowcy odkryli, że starsze osoby, które podejmują wyzwania i uczą się nowych umiejętności, rzadziej doświadczają samotności czy depresji, nawet w okresach dużych zawirowań życiowych.
Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside (UC Riverside) wykazali związek między ciągłym zdobywaniem nowych umiejętności a poprawą zdrowia psychicznego w pierwszych latach pandemii COVID-19. Wyniki opublikowane w PLOS Mental Health podkreślają długofalową wartość aktywnego zaangażowania poznawczego u osób starszych i rolę takiej aktywności w przygotowaniu do nieoczekiwanych zmian.
„Uczenie się może być na początku trudne i niewygodne. Jednak ten krótkotrwały dyskomfort pomaga nam w dłuższej perspektywie” – powiedziała psycholog z UCR i autorka badania dr Rachel Wu.
Praca, opublikowana w formie dwóch badań, analizowała, jak osoby w różnym wieku radziły sobie z wyzwaniami pandemii. Pierwsze badanie obejmowało dwie grupy: uczestników w wieku od 19 lat wzwyż oraz dorosłych powyżej 50. roku życia. Część osób z drugiej grupy brała wcześniej udział w programie interwencyjnym mającym na celu zwiększenie chęci i umiejętności uczenia się nowych, nieznanych dotąd rzeczy.
W obu grupach uczestnicy raportowali, ile czasu w czasie pandemii poświęcili na naukę nowych umiejętności i jak zmieniało się ich samopoczucie w ciągu roku.
Według głównej autorki artykułu, Lilian Azer – absolwentki studiów magisterskich w UCR – wyniki wskazują na spójny wzorzec:
„Osoby, które aktywnie się uczyły, osiągały lepsze wyniki w zakresie zdrowia psychicznego, zwłaszcza seniorzy, którzy w innym przypadku mogliby być bardziej podatni na izolację i stres” – powiedziała.
Oceniane wskaźniki obejmowały m.in. poziom depresji, poczucia samotności oraz ogólnego dobrostanu. Uczestnicy odpowiadali również na pytania dotyczące pamięci, koncentracji i codziennego podejmowania decyzji.
Naukowcy zauważyli, że korzyści z nauki nie pojawiały się od razu. Osoby podejmujące wyzwania niekoniecznie były w danej chwili szczęśliwsze. Jednak po roku deklarowały większą odporność na stresory zewnętrzne niż ich rówieśnicy, którzy nie poświęcali czasu na uczenie się nowych rzeczy.
To odkrycie dodaje nowego wymiaru do teorii selektywności społeczno-emocjonalnej, zgodnie z którą wraz z wiekiem ludzie zaczynają stawiać na satysfakcję emocjonalną, poszukując przyjemności i unikając konfliktów. Dr Wu dostrzega wartość takiego podejścia, ale uważa, że skupianie się wyłącznie na krótkoterminowym komforcie może mieć cenę.
„Uczenie się nowych umiejętności jest frustrujące na początku, zwłaszcza jeśli dawno tego nie robiliśmy. Ale jeśli robimy tylko to, co jest przyjemne tu i teraz, możemy pozbawić się zdolności do adaptacji, gdy w życiu pojawi się poważne wyzwanie” – zaznaczyła.
Pandemia stworzyła wyjątkową okazję badawczą. Ponieważ formalne miejsca nauki były zamknięte, uczestnicy musieli samodzielnie kierować swoim rozwojem – od nowych hobby po obsługę narzędzi online. Ci, którzy kontynuowali naukę, nawet bez struktury i wsparcia, częściej deklarowali lepsze zdrowie psychiczne później.
W drugim badaniu naukowcy skupili się na osobach powyżej 58. roku życia, które przed pandemią uczestniczyły w zajęciach z fotografii cyfrowej, rysunku lub nauki języków obcych. W porównaniu z grupą rówieśników, którzy nie mieli wcześniej takich doświadczeń, osoby te lepiej radziły sobie emocjonalnie w czasie kryzysu.
„Warto mieć mechanizm uczenia się w gotowości, aby zadziałał wtedy, gdy go potrzebujemy” – podkreśliła dr Wu.
Badaczka zaznacza, że jej praca wypełnia istotną lukę w literaturze naukowej – większość badań nad uczeniem się kończy się na wczesnej dorosłości. Jej zdaniem należy rozszerzyć ten horyzont.
„Badań nad wpływem uczenia się po zakończeniu formalnej edukacji jest bardzo mało. Ale wiemy, że jeśli się nie uczysz, prawdopodobnie się cofasz – bez względu na wiek” – powiedziała.
Dr Wu ma nadzieję, że te odkrycia zainspirują do opracowania ukierunkowanych programów edukacyjnych dla seniorów, zwłaszcza tych, którzy mają ograniczone zasoby lub trudności poznawcze. Badanie ma także znaczenie dla zdrowia publicznego i polityki starzenia się społeczeństw – stała aktywność edukacyjna może być równie istotna dla zachowania samodzielności jak zdrowie fizyczne.
„Nie czekaj, aż kryzys zmusi cię do nauki. Szukaj wyzwań. Rozwijaj się. W ten sposób pozostajesz gotowy” – podsumowała dr Wu.
Źródło: PLOS Mental Health, Subjective executive functioning and skill learning during the COVID-19 pandemic associated with perceived loneliness, depressive symptoms, and well-being
DOI: http://dx.doi.org/10.1371/journal.pmen.0000372
