Epigenetyka w jadłowstręcie psychicznym: nowe badania obalają wcześniejsze hipotezy

Od dawna przypuszczano, że mechanizmy epigenetyczne mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju jadłowstrętu psychicznego (anorexia nervosa). Najnowsze badania Instytutu Medycyny Płciowo-Specyficznej Uniwersytetu Duisburg-Essen dostarczają jednak zaskakujących danych. Okazuje się, że mimo znacznego przyrostu masy ciała w trakcie kilkumiesięcznej terapii stacjonarnej, u pacjentek i pacjentów nie dochodzi do jednolitych zmian w metylacji DNA.

Badanie opublikowane w Scientific Reports podważa tym samym wcześniejsze hipotezy, według których przyrost masy ciała miałby prowadzić do bezpośrednich efektów epigenetycznych.

Analiza genu NR1H3 bez jednoznacznych wyników

Szczególną uwagę badaczy zwrócił gen NR1H3, którego rola w anorexia nervosa była wcześniej wielokrotnie analizowana. W literaturze naukowej pojawiały się jednak sprzeczne wyniki: badania z 2015 roku wykazały zwiększoną metylację tego genu, natomiast dane z Essen z 2018 roku sugerowały jej redukcję. W obecnym projekcie – obejmującym aż 189 pacjentów i 67 osób zdrowych jako grupę kontrolną – nie udało się potwierdzić żadnego z wcześniejszych obserwacji.

Nawet wśród trzech osób badanych dwukrotnie – przy przyjęciu i wypisie ze szpitala – wzorce metylacji pozostawały stabilne, mimo wyraźnego przyrostu masy ciała.

Zmienność indywidualna zamiast wspólnego wzorca

„Najbardziej widoczne były silne różnice indywidualne między pacjentkami i pacjentami” – podkreśla prof. Anke Hinney, kierująca Sekcją Molekularnej Genetyki Zaburzeń Psychicznych w LVR-Universitätsklinikum Essen. – „Nie obserwowaliśmy istotnych zmian między początkiem a końcem hospitalizacji. Analiza całej grupy także nie wskazała na jeden spójny wzorzec metylacji”.

Epigenetyka a regulacja masy ciała

Zespół badawczy wnioskuje, że krótkoterminowo metylacja DNA prawdopodobnie nie odgrywa kluczowej roli w regulacji masy ciała u osób z anorexia nervosa. Możliwe, że zmiany epigenetyczne są niezwykle subtelne, wymagają dłuższego okresu obserwacji albo różnią się w zależności od rodzaju tkanki.

Mimo braku potwierdzenia wcześniejszych założeń, wyniki badań wzbogacają wiedzę o biologicznych podstawach anorexia nervosa. Pokazują też, że epigenetyczne wyjaśnienia tej choroby mają swoje ograniczenia i wymagają dalszych, bardziej złożonych analiz.

Źródło: Scientific Reports, No indications of weight gain associated DNA methylation changes in patients with anorexia nervosa
DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-025-12592-5