Dla uczniów z poważnymi trudnościami z koncentracją zmiana trybu nauki w szkole nie jest rozwiązaniem

Wiele badań wykazało, że uczniowie uczęszczający na zajęcia popołudniowe osiągają lepsze wyniki w nauce niż ci, którzy chodzą do szkoły rano. Wynika to z większej synchronizacji godzin lekcji z biologicznym rytmem dobowym uczniów. Jednak badanie obejmujące dzieci i nastolatki wykazało, że zasada ta nie dotyczy uczniów z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) ani osób z jego objawami. W tej grupie zmiana trybu nauki nie przynosi istotnej poprawy wyników edukacyjnych.

W badaniu wzięło udział 2240 brazylijskich uczniów w wieku od sześciu do 14 lat. Analizowano dane dotyczące umiejętności czytania i pisania, negatywnych zdarzeń szkolnych (zawieszenia w prawach ucznia, powtarzania klasy i rezygnacji z nauki) oraz objawów ADHD. Czynniki te badano zarówno w analizach szczegółowych, jak i w ujęciu trzyletnim.

„Wyniki wskazują, że zmiana trybu nauki nie powinna być traktowana jako skuteczna interwencja w leczeniu ADHD. Dla dzieci z deficytem uwagi poranne czy popołudniowe zajęcia nie mają istotnego wpływu na wyniki edukacyjne, ponieważ trudności pozostają takie same” – podkreśla Maurício Scopel Hoffmann, kierownik Katedry Neuropsychiatrii Federalnego Uniwersytetu w Santa Maria i badacz w Instytucie Psychiatrii Rozwojowej Dzieci i Młodzieży.

Porównanie uczniów z ADHD i bez ADHD, uczących się w obu trybach, wykazało, że popołudniowe zajęcia poprawiają wyniki jedynie u uczniów z niewielkimi lub brakiem objawów ADHD. Natomiast tryb poranny obniża osiągnięcia edukacyjne wszystkich uczniów, ale nie pogarsza dodatkowo sytuacji dzieci z poważniejszymi trudnościami z koncentracją.

Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie European Child & Adolescent Psychiatry i stanowi część Brazilian High Risk Cohort Study (BHRCS), dużego badania epidemiologicznego wspieranego przez FAPESP, które objęło już ponad 2500 uczniów w wieku od sześciu do 24 lat z miast Porto Alegre i São Paulo, uważanych za osoby z ryzykiem zaburzeń psychicznych.

jak pokonać trudności

Według danych Ministerstwa Zdrowia szacuje się, że 7,6% brazylijskich dzieci ma zaburzenia neurorozwojowe. Główne objawy ADHD to zaburzenia koncentracji, nadpobudliwość i impulsywność. Badania wskazują, że dzieci z ADHD uczą się wolniej, co może skutkować trudnościami w czytaniu, pisaniu i liczeniu.

Hoffmann podkreśla, że niektóre metody niefarmakologiczne mogą wspomagać dzieci i młodzież w pokonywaniu trudności oraz poprawiać ich funkcjonowanie szkolne. „Dzieci z nieleczonym ADHD kumulują problemy w ciągu życia. Częściej ulegają wypadkom, nie uczą się w oczekiwanym tempie, powtarzają klasy i wypadają z kręgów społecznych. Trudności szkolne mogą działać jak efekt kuli śnieżnej, prowadząc w dorosłości do poważniejszych problemów, takich jak lęk i depresja” – wyjaśnia badacz.

„Nasza początkowa hipoteza zakładała, że tryb nauki może modyfikować zależność między ADHD a osiągnięciami edukacyjnymi. Wyniki pokazały jednak, że istnieje pewien ‘sufit’ w przypadku uczniów z ADHD – zajęcia popołudniowe nie przynoszą oczekiwanych korzyści. Uczniowie z tym zaburzeniem mieli trudności zarówno rano, jak i po południu. Niestety, zmiana trybu nauki nie powinna być uznawana za skuteczną metodę niefarmakologiczną w niwelowaniu skutków tego zaburzenia” – dodaje Hoffmann.

Źródło: European Child & Adolescent Psychiatry, The interplay between ADHD and school shift on educational outcomes in children and adolescents: a cross-sectional and longitudinal analysis
DOI: http://dx.doi.org/10.1007/s00787-025-02758-x