Stosowanie diety z przewagą produktów roślinnych oraz ograniczenie spożycia cukrów i tłuszczów dodanych, zgodnie z założeniami diety planetarnej EAT–Lancet, wiąże się z istotnie niższym ryzykiem rozwoju przewlekłej choroby nerek (chronic kidney disease, CKD). Takie wnioski płyną z dużego badania populacyjnego opublikowanego na łamach Canadian Medical Association Journal.
Przewlekła choroba nerek dotyczy obecnie około 10% dorosłej populacji na świecie i – według prognoz epidemiologicznych – do 2040 roku może stać się piątą najczęstszą przyczyną zgonów globalnie. Wobec narastającego obciążenia systemów ochrony zdrowia coraz większą uwagę zwraca się na modyfikowalne czynniki ryzyka, w tym sposób żywienia.
Badanie oparto na danych z UK Biobank, jednego z największych długoterminowych projektów kohortowych na świecie. Analizą objęto 179 508 uczestników w wieku od 40 do 69 lat, pochodzących z Anglii, Szkocji i Walii. Informacje dotyczące diety zbierano za pomocą standaryzowanych kwestionariuszy żywieniowych. W trakcie mediany obserwacji wynoszącej 12 lat u 4 819 osób (2,7%) rozwinęła się przewlekła choroba nerek.
Autorzy wykazali, że wyższy stopień przestrzegania zaleceń diety planetarnej EAT–Lancet był istotnie statystycznie związany z niższym ryzykiem wystąpienia nowo rozpoznanej CKD. Zależność ochronna była szczególnie wyraźna u osób mieszkających na terenach o ograniczonym dostępie do zieleni oraz u uczestników z określonymi wariantami genetycznymi.
Jak podkreśla dr Xianhui Qin z Nanfang Hospital, Southern Medical University w Guangzhou, dieta EAT–Lancet wyróżnia się na tle innych popularnych modeli żywieniowych. Choć wiele diet opartych na produktach roślinnych, takich jak DASH czy Alternate Mediterranean Diet (aMed), również wykazuje korzystny wpływ na zdrowie, dieta planetarna została zaprojektowana z myślą nie tylko o zdrowiu człowieka, ale także o zrównoważonym rozwoju środowiskowym. Jej podstawę stanowią warzywa, owoce, rośliny strączkowe oraz umiarkowane ilości mięsa i nabiału, przy jednoczesnym ścisłym ograniczeniu cukrów i tłuszczów dodanych.
Autorzy zwracają uwagę, że wspólnym mianownikiem diet o udokumentowanym korzystnym wpływie na nerki jest wysokie spożycie warzyw, owoców i orzechów oraz ograniczenie czerwonego mięsa – elementów konsekwentnie wiązanych w badaniach obserwacyjnych z niższym ryzykiem CKD. Charakterystyczną cechą diety EAT–Lancet jest jednak precyzyjne ograniczenie cukrów i tłuszczów dodanych, co może dodatkowo zmniejszać ryzyko uszkodzenia nerek poprzez modulację procesów zapalnych i stresu oksydacyjnego.
Wyniki te wzmacniają pozycję diety EAT–Lancet jako potencjalnie skutecznej strategii żywieniowej w profilaktyce przewlekłej choroby nerek, zwłaszcza w populacjach narażonych na kumulację czynników środowiskowych i genetycznych.
Źródło: Canadian Medical Association Journal, The EAT–Lancet planetary health diet and risk of incident chronic kidney disease
DOI: https://doi.org/10.1503/cmaj.250457
