W szeroko zakrojonym, międzynarodowym badaniu obejmującym ponad 400 tysięcy kobiet i mężczyzn w wieku 37–70 lat z sześciu krajów Europy, naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego, we współpracy z Międzynarodową Agencją Badań nad Rakiem (IARC, Francja) oraz Uniwersytetem Kyung Hee (Korea Południowa), przeanalizowali nawyki żywieniowe oraz ścieżki rozwoju chorób przewlekłych. Analiza danych wykazała, że dieta oparta głównie na produktach roślinnych wiąże się z obniżonym ryzykiem wielochorobowości obejmującej nowotwory oraz choroby kardiometaboliczne. Wyniki opublikowano na łamach czasopisma The Lancet Healthy Longevity.
Badacze wykorzystali dane z dwóch dużych projektów kohortowych: European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) oraz UK Biobank. Dane obejmowały sześć krajów europejskich: Włochy, Hiszpanię, Wielką Brytanię, Niemcy, Holandię i Danię. Rezultaty z UK Biobank pokazały m.in., że osoby ściślej przestrzegające diety roślinnej miały o 32% niższe ryzyko wystąpienia wielochorobowości w porównaniu z osobami o niskim poziomie jej przestrzegania. Jak podkreśliła główna autorka badania, epidemiolog żywienia Reynalda Córdova, nie jest konieczna całkowita rezygnacja z produktów zwierzęcych – przesunięcie proporcji diety na korzyść produktów roślinnych może już przynieść wymierne korzyści zdrowotne.
Korzyści z diety roślinnej były widoczne zarówno u osób w wieku poniżej 60 lat, jak i u osób powyżej 60. roku życia. Wyższe przestrzeganie zasad diety roślinnej wiązało się z niższym ryzykiem wystąpienia nowotworów, cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych, a tym samym także z redukcją ryzyka wielochorobowości.
Wyniki badania wspierają także nowe austriackie zalecenia żywieniowe, które podkreślają rolę produktów roślinnych i ograniczenie udziału produktów odzwierzęcych. Jak zaznaczył współautor publikacji prof. Karl-Heinz Wagner z Uniwersytetu Wiedeńskiego, dodatkową korzyścią diety roślinnej jest obniżenie emisji gazów cieplarnianych oraz mniejsze zużycie zasobów środowiskowych.
Zdrowa dieta roślinna obejmuje większe spożycie owoców, warzyw, pełnych zbóż, roślin strączkowych oraz produktów roślinnych przetworzonych w ograniczonym zakresie, takich jak wegańskie kiełbaski czy burgery, przy jednoczesnym mniejszym spożyciu mięsa i jego przetworów. Autorzy konkludują, że zalecenia dietetyczne, działania zdrowia publicznego i interwencje powinny uwzględniać znaczenie diety opartej głównie na produktach roślinnych z niewielkim dodatkiem produktów zwierzęcych w profilaktyce wielochorobowości związanej z nowotworami i chorobami kardiometabolicznymi.
Źródło: The Lancet Healthy Longevity, „Plant-based dietary patterns and age-specific risk of multimorbidity of cancer and cardiometabolic diseases: a prospective analysis”
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.lanhl.2025.100742
