Co jest ważniejsze – ja czy ty? Niemowlęta lepiej zapamiętują to, co istotne dla innych

Jako dorośli łatwiej zapamiętujecie informacje, które odnoszą się do was samych. Zespół Charlotte Grosse Wiesmann z Instytutu Maxa Plancka ds. Kognitywistyki i Nauk Neurologicznych oraz Uniwersytetu Technicznego w Norymberdze wraz z kolegami z Uniwersytetu w Kopenhadze zbadał, w jaki sposób efekt autoreferencji rozwija się już u małych dzieci i jak niemowlęta zapamiętują informacje, zanim powstanie ich samoświadomość. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”.

Badaczki przeprowadziły test pamięci z udziałem 18-miesięcznych niemowląt, prezentując im nowe obiekty, które przypisano albo im samym, albo innemu aktorowi – lalce. Wcześniej dzieci uczyły się, że będą mogły bawić się przedmiotami przypisanymi do nich, natomiast lalka – tymi przypisanymi jej. Jeszcze zanim dzieci lub lalka mogły rozpocząć zabawę, sprawdzono, jak dobrze niemowlęta zapamiętały obiekty.

Naukowcy zakładali, że maluchy lepiej zapamiętają swoje własne przedmioty dopiero wtedy, gdy zacznie się u nich rozwijać pojęcie „ja”. Indeksem rozwoju tego konceptu była zdolność rozpoznania siebie w lustrze. – „Niemowlęta, które rozpoznały się w lustrze, lepiej zapamiętywały obiekty przypisane im samym niż te przypisane lalce. Zaskakujące było natomiast to, że dzieci, które jeszcze nie rozpoznawały siebie w lustrze, pamiętały jedynie obiekty przypisane innemu – czyli lalce” – wyjaśnia Charlotte Grosse Wiesmann.

Oznacza to, że efekt samoodniesienia pojawia się wraz z rozwojem pojęcia „ja” w drugim roku życia. W tym okresie dochodzi więc do reorganizacji pamięci dziecka, umożliwiającej lepsze zapamiętywanie tego, co dla niego samego istotne.

Zespół badawczy odkrył jednak jeszcze jedną ważną zależność: młodsze niemowlęta lepiej zapamiętywały to, co otrzymywał ktoś inny, a nie one same. Ma to sens – na tym etapie dzieci nie działają jeszcze samodzielnie, ale obserwują i uczą się od innych. Są w dużym stopniu zależne od otoczenia, dlatego priorytetowo traktują to, co ważne dla drugiej osoby. Może to być swoista strategia uczenia się o świecie poprzez obserwację innych.

Źródło: Nature Communications, The self-reference memory bias is preceded by an other-reference bias in infancy
DOI: 10.1038/s41467-025-61642-z