Amerykańskie badanie: zamienniki soli rzadko stosowane przez osoby z nadciśnieniem

Nowe analizy zaprezentowane podczas Hypertension Scientific Sessions 2025 Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (American Heart Association, AHA) pokazują, że niewielki odsetek osób z nadciśnieniem tętniczym korzysta z zamienników soli, mimo że są one prostą i skuteczną metodą ograniczenia spożycia sodu i poprawy kontroli ciśnienia krwi.

Nadciśnienie tętnicze to stan, w którym siła przepływającej krwi przez naczynia krwionośne jest stale zbyt wysoka. Prowadzi to do poważnych powikłań, takich jak zawał serca czy udar mózgu. Według danych z lat 2017–2020 aż 122,4 mln dorosłych Amerykanów (46,7%) miało nadciśnienie, które przyczyniło się do ponad 130 tys. zgonów. Nadmierne spożycie sodu i niedobór potasu w diecie to istotne czynniki ryzyka.

Zamienniki soli polegają na częściowym lub całkowitym zastąpieniu sodu solą potasową. Potas ma zbliżony smak do soli kuchennej, jednak w wysokiej temperaturze może dawać gorzkawy posmak. Najwięcej sodu w diecie pochodzi z żywności przetworzonej i posiłków restauracyjnych. AHA rekomenduje spożycie maksymalnie 2300 mg sodu dziennie, a optymalnie poniżej 1500 mg – szczególnie u osób z nadciśnieniem.

Wyniki analizy

• Ogólne stosowanie zamienników soli w USA było niskie – najwyżej 5,4% w latach 2013–2014, a do 2020 spadło do 2,5%.
• Wśród osób kwalifikujących się do stosowania soli potasowej (bez chorób nerek i leków zaburzających gospodarkę potasową) tylko 2,3–5,1% faktycznie je stosowało.
• Największe użycie odnotowano u pacjentów z nadciśnieniem skutecznie leczonym farmakologicznie (3,6–10,5%), a nieco rzadziej u osób z nadciśnieniem opornym na leczenie (3,7–7,4%).
• U osób z nieleczonym nadciśnieniem oraz z prawidłowym ciśnieniem użycie zamienników utrzymywało się na poziomie poniżej 5,6%.
• Częste jedzenie poza domem nie sprzyjało stosowaniu zamienników soli, choć po uwzględnieniu czynników społeczno-demograficznych różnica przestawała być istotna statystycznie.

Znaczenie kliniczne

Badacze podkreślają, że mniej niż 6% dorosłych Amerykanów używa zamienników soli, mimo że są tanie i mogą stanowić prostą strategię w leczeniu nadciśnienia. Zwracają uwagę na potrzebę edukacji pacjentów i rozmów lekarzy z chorymi o bezpiecznym włączaniu soli potasowej.

Jednocześnie ostrzegają, że u pacjentów z chorobami nerek, stosujących leki lub suplementy wpływające na poziom potasu, nadmierne spożycie soli potasowej może prowadzić do hiperkaliemii i groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego każdy pacjent z nadciśnieniem rozważający zmianę powinien najpierw skonsultować się z lekarzem.

Ograniczenia i perspektywy

Badanie opierało się na danych samoopisowych, co może prowadzić do zaniżania lub błędnej klasyfikacji użycia zamienników soli. Nie rozróżniano też wyraźnie soli potasowej od innych rodzajów zamienników. Autorzy sugerują, że przyszłe badania powinny ocenić bariery stosowania – takie jak akceptacja smaku, cena czy brak świadomości pacjentów i lekarzy.

Źródło: Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (American Heart Association, AHA)